शेफ संजीव कपूर यांचा पद्मश्री पुरस्काराला नकार : मित्रांनो, शेफ संजीव कपूर यांना २०१७ मध्ये ‘पाककला’ क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरीसाठी भारत सरकारकडून पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला होता. हा सन्मान केवळ त्यांच्या वैयक्तिक यशासाठी नव्हता, तर संपूर्ण भारतीय खाद्यसंस्कृतीसाठी अभिमानाचा क्षण होता. त्यांनी भारतीय पाककृतींना जागतिक स्तरावर नेलं आणि “भारतीय जेवण” ही एक वेगळी ओळख निर्माण केली.
Khana Khazana या लोकप्रिय शोमुळे स्वयंपाकघरातील कला घराघरात पोहोचली. अनेकांना त्यांनी सोप्या पद्धतीने स्वयंपाक शिकवला, त्यामुळे सामान्य लोकांनाही आत्मविश्वास मिळाला.
तसंच Wonderchef सारख्या उपक्रमातून त्यांनी महिलांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या, ज्यामुळे महिला सक्षमीकरणाला चालना मिळाली. आरोग्यदायी आणि संतुलित आहाराबाबत जनजागृती करणे हेही त्यांच्या कामाचं महत्त्वाचं वैशिष्ट्य आहे.
एकूणच संजीव कपूर यांचा प्रवास हा केवळ शेफ म्हणून नाही, तर प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व म्हणूनही अनेकांसाठी मार्गदर्शक ठरतो.
शेफ संजीव कपूर यांचा पद्मश्री पुरस्काराला का नकार का होता ?
शेफ संजीव कपूर यांच्या पद्मश्री सन्मानामागे एक प्रेरणादायी आणि थोडासा वेगळा किस्सा दडलेला आहे. २०१७ मध्ये त्यांना हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार जाहीर झाला, पण त्यावेळी एक छोटासा ‘ड्रेस कोड’ वाद निर्माण झाला.
राष्ट्रपती भवनाच्या नियमांनुसार, पुरस्कार स्वीकारताना पारंपरिक भारतीय पोशाख जसे बंदगळा किंवा कुर्ता-पायजमा परिधान करणे अपेक्षित होते. मात्र, संजीव कपूर यांनी एक ठाम भूमिका घेतली. त्यांनी सांगितले की, हा सन्मान त्यांना त्यांच्या ‘पाककला’ या व्यवसायासाठी मिळत आहे, त्यामुळे ते तो स्वीकारताना त्यांच्या ओळखीचा भाग असलेला ‘शेफ कोट’ घालणार. त्यांच्यासाठी हा केवळ पोशाख नव्हता, तर त्यांच्या कष्टांचा, मेहनतीचा आणि संपूर्ण शेफ समुदायाच्या अभिमानाचा प्रतीक होता.
जेव्हा सुरुवातीला याला परवानगी मिळाली नाही, तेव्हा त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, जर शेफ कोटमध्ये पुरस्कार स्वीकारता येणार नसेल, तर ते हा सन्मान स्वीकारणार नाहीत. म्हणून शेफ संजीव कपूर यांनी पद्मश्री पुरस्काराला नकार दिला.
ही भूमिका हट्टीपणाची नव्हती, तर आपल्या कामाबद्दल असलेल्या प्रामाणिकपणाची आणि स्वाभिमानाची होती.शेवटी, त्यांच्या या भावनेचा आदर करण्यात आला आणि त्यांना शेफ कोटमध्येच पद्मश्री स्वीकारण्याची परवानगी मिळाली. तत्कालीन राष्ट्रपती Pranab Mukherjee यांच्या हस्ते त्यांनी हा सन्मान स्वीकारला.
तर, मित्रांनो हा प्रसंग आपल्याला शिकवतो की आपली ओळख कधीही लपवू नका. आपल्या कामावर विश्वास ठेवा आणि त्याचा अभिमान बाळगा. यश तेव्हाच अर्थपूर्ण ठरतं, जेव्हा आपण स्वतःसारखे राहून ते मिळवतो.
शेफ संजीव कपूर यांच्यापद्मश्री पुरस्कारासाठी निवड होण्यामागची महत्त्वाची कारणे कोणती?
शेफ संजीव कपूर यांनी भारतीय खाद्यसंस्कृतीला जागतिक पातळीवर पोहोचवण्याचं मोठं काम केलं. पाहूया एक रिपोर्ट ओव्हरव्ह्यू –
- भारतीय चवीची ओळख त्यांनी जगभरात निर्माण केली आणि “इंडियन क्युझीन”ला एक वेगळी प्रतिष्ठा मिळवून दिली.
- Khana Khazana या लोकप्रिय शोमधून त्यांनी स्वयंपाकाची कला अतिशय सोप्या भाषेत घराघरात पोहोचवली, ज्यामुळे लाखो लोकांना किचनमध्ये आत्मविश्वास मिळाला.
- त्याचबरोबर त्यांनी महिला सक्षमीकरणासाठीही मोठं योगदान दिलं. विविध उपक्रमांद्वारे हजारो महिलांना प्रशिक्षण देऊन त्यांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवलं.
- सामाजिक बांधिलकी जपत Akshaya Patra Foundation सारख्या संस्थांसोबत काम करून त्यांनी गरीब मुलांच्या पोषणासाठी आणि विशेष मुलांच्या कल्याणासाठी हातभार लावला.
- याशिवाय, Symbiosis School of Culinary Arts च्या माध्यमातून त्यांनी नव्या पिढीला व्यावसायिक शिक्षणाची दिशा दिली. त्यांचा प्रवास खऱ्या अर्थाने प्रेरणा देणारा आहे.
संपूर्ण शेफ समुदायाची मान पद्मश्री संजीव कपूर यांच्या मुळे कशी उंचावली गेली ?
शेफ संजीव कपूर यांना पद्मश्री मिळाला तो केवळ एका व्यक्तीचा सन्मान नव्हता, तर संपूर्ण शेफ समुदायाचा अभिमानाचा क्षण होता. एक काळ असा होता की ‘आचारी’ किंवा ‘स्वयंपाकी’ या व्यवसायाकडे केवळ घरगुती काम म्हणून पाहिलं जायचं. पण संजीव कपूर यांनी या कामाला ‘पाककला’ म्हणून एक वेगळी प्रतिष्ठा मिळवून दिली.
पद्मश्री मिळवणारे ते पहिले भारतीय सेलिब्रिटी शेफ ठरले, आणि यामुळे हजारो तरुणांना जे शेफ बनण्याचं स्वप्न पाहतात समाजात एक सन्मानाचं स्थान मिळालं. त्यांच्या यशामुळे “किचनमधलं काम” हेही करिअर म्हणून मोठं आणि आदरणीय ठरू शकतं, हा विश्वास निर्माण झाला.
सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, त्यांनी राष्ट्रपती भवनात ‘शेफ कोट’ घालण्याचा घेतलेला निर्णय. तो त्यांच्या वैयक्तिक हट्टासाठी नव्हता, तर संपूर्ण शेफ समुदायाच्या ओळखीचा लढा होता. जसा डॉक्टरचा पांढरा कोट किंवा सैनिकाचा गणवेश सन्मानाचं प्रतीक असतो, तसाच शेफचा कोटही अभिमानाचं चिन्ह आहे, हे त्यांनी जगाला दाखवून दिलं.
हा प्रवास आपल्याला शिकवतो की, आपल्या कामाचा अभिमान बाळगा, कारण त्यातूनच खरी ओळख निर्माण होते.
संजीव कपूर यांच्या पद्मश्री सोहळ्यातील ‘शेफ कोट’चा ते किस्सा !!
संजीव कपूर यांच्या पद्मश्री सोहळ्यातील ‘शेफ कोट’चा किस्सा खूपच प्रेरणादायी आहे. त्यांच्या नावाचे आणि सहीचे अनेक ब्रँडेड कोट असतानाही त्यांनी त्या खास दिवशी एक साधा, कोरा पांढरा कोट परिधान केला.या कोटवर ना त्यांचं नाव होतं, ना ओळख दर्शवणारी सही. कारण त्यांनी तो जाणीवपूर्वक तसाच ठेवला होता. त्यांच्या मते, त्या क्षणी तो कोट ‘संजीव कपूर’ या व्यक्तीचा नव्हता, तर जगभरातील प्रत्येक शेफचं प्रतिनिधित्व करत होता.
जो कोणी मनापासून स्वयंपाक करतो, त्याच्यासाठी हा सन्मान आहे. ही भावना त्यांनी या कृतीतून व्यक्त केली.त्यांच्या या छोट्याशा पण अर्थपूर्ण निर्णयाने अनेकांची मने जिंकली. हा प्रसंग आपल्याला शिकवतो की, खरे यश तेच जे स्वतःपुरते मर्यादित न राहता इतरांनाही सन्मान देतं. संजीव कपूर यांनी पद्मश्री स्वीकारताना केवळ स्वतःचा नव्हे, तर प्रत्येक स्वयंपाकघरातील कलेचा सन्मान उंचावला.